نێوان ئاگر و سیاسەت: کێشەی کورد و تاقیکردنەوەی سنوورەکان….!
جوگرافیای سیاسیی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەبەردەم گۆڕانکاریی توند و خێرادایە؛ لەم نێوەندەشدا پەیوەندییەکانی ئێران لەگەڵ هێزە کوردییەکان و قەوارەی سیاسیی باشووری کوردستان وەک تەوەرێکی ستراتیژیی پڕ لە ئاڵۆزی دەمێنێتەوە. ئەم دۆخە لە بازنەی ململانێی چەکداریی کلاسیکی تێپەڕیوە و ڕەهەندی قووڵتری پەیوەست بە سەروەریی دەوڵەت و هاوکێشەی هێزی ناوچەیی گرتووەتە خۆ، کە تێیدا تەکنەلۆژیای سەربازیی نوێ وەک فڕۆکەی بێفڕۆکەوان بووەتە ئامرازی سەرەکیی یەکلاکردنەوەی ململانێکان. لە ناوخۆی ئێراندا، هێزە کوردییەکان وەک فاکتەرێکی سیاسی و کۆمەڵایەتیی دێرین ئامادەییان هەیە، ئەگەرچی لەم ساڵانەی دواییدا گوشارە ئەمنییەکان بۆ سەر بنکە و بارەگاکانیان گەیشتووەتە ئاستێکی مەترسیدار، کە ئامانج لێی سڕینەوەی کاریگەریی ئەم هێزانەیە لە نەخشەی سیاسیی داهاتوودا.
ئەو هێرشە بەردەوامانەی دەکرێنە سەر ناوچە سنوورییەکان و بە ئامانجگرتنی ڕاستەوخۆی بنکەکانی پێشمەرگە لە ڕێگەی درۆنەکانەوە، باشووری کوردستانی خستووەتە بەردەم تاقیکردنەوەیەکی ئەخلاقی و سیاسیی سەخت. شەهیدبوونی ئەو پێشمەرگانەی لە پەنای کێوەکاندا و لە خاکی هەرێمدا، بە بێدەنگی و لە ڕێگەی تەکنەلۆژیای دوورەوە دەکرێنە ئامانج، نیشانەی تێکچوونی تەواوەتیی هاوسەنگیی هێز و پێشێلکردنی هەموو پرەنسیپە نێودەوڵەتییەکانە. ئەم جۆرە لە هێرشکردن نەک هەر لێدانە لە هێزێکی سیاسی، بگرە تێکشکاندنی ئەو ئارامییە ڕێژەییەیە کە هەرێمی کوردستان ساڵانێکە هەوڵی بۆ دەدات. حکومەتی هەرێم لەم نێوەندەدا، لە نێوان پاراستنی سەروەریی خاکەکەی و مامەڵەکردن لەگەڵ گوشاری هێزە دەوروبەرەکاندا، دووچاری چەقبەستووییەکی گەورە بووە؛ چونکە بێدەنگیی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و نەبوونی کاردانەوەی جدی لە لایەن زلهێزەکانەوە، دەستی وڵاتانی ناوچەکەی واڵا کردووە بۆ بەردەوامبوون لەم پێشێلکارییانە.
سیاسەتی ئەمریکا لە سەردەمی ئیدارەی جیاوازدا، بەتایبەت لە کاتی سەرۆکایەتیی ترامپدا، نیشانیدا کە هاوپەیمانییەتییەکان لای زلهێزەکان زیاتر لەسەر بنەمای بەرژەوەندیی کاتی و ئابووری داڕێژراون نەک پرەنسیپی مرۆیی. نەبوونی هیچ کاردانەوەیەکی کاریگەر یان هەڵوێستێکی ڕوون لە لایەن تیمی ترامپەوە بەرامبەر ئەو هێرشە درۆنی و مووشەکییانەی دەکرێنە سەر کورد لە باشوور، جۆرێک لە بێئومێدیی سیاسیی لای تاک و لایەنە کوردییەکان دروست کردووە. ئەم بێدەنگییە وەک گڵۆپێکی سەوز بینرا تا هێزە ناوچەییەکان بێ ترس لە سزای نێودەوڵەتی، سنوورەکان ببەزێنن و خاکی هەرێم بکەنە مەیدانی تاقیگە بۆ چەکە نوێیەکانیان. لێرەدا دەردەکەوێت کە دۆزی کورد لە هاوکێشە گەورەکاندا، زۆرجار دەکرێتە قوربانیی ڕێککەوتنە ژێربەژێرەکانی نێوان واشنتۆن و پایتەختە کاریگەرەکانی تری ناوچەکە.
لە لایەکی ترەوە، تورکیا بە وردی چاودێریی ئەم بارودۆخە دەکات و هەوڵ دەدات زۆرترین کەڵک لەم ناسەقامگیرییە وەربگرێت بۆ جێبەجێکردنی ئەجێندا نەتەوەییەکانی خۆی. تورکیا هێرشەکانی ئێران بۆ سەر حیزبە کوردییەکان وەک دەرفەتێک دەبینێت بۆ ئەوەی شەرعییەت بدات بە ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی خۆی لە ناوخۆی خاکی هەرێمدا. بەم شێوەیە، جۆرێک لە هەماهەنگیی ناڕاستەوخۆ لە نێوان هێزە ناوچەییەکاندا دروست بووە کە تێیدا هەرێمی کوردستان بووەتە گۆڕەپانی کێبڕکێی هەژموونخوازی. ئەنقەرە لە ڕێگەی دروستکردنی بنکەی سەربازیی هەمیشەیی و ئەنجامدانی هێرشی درۆنیی بەردەوام، هەوڵی دروستکردنی ناوچەیەکی دابڕاو دەدات کە ئەمەش نەک هەر مەترسییە بۆ سەر هێزە سیاسییەکان، بگرە هەڕەشەیەکی ڕاستەوخۆیە بۆ سەر دیموگرافیا و ژیانی هاووڵاتیانی سڤیل لە گوندە سنوورییەکاندا.
بەردەوامیی ئەم دۆخە پڕ لە مەترسییە، کە تێیدا مرۆڤ و خاکی کورد دەبنە ئامانجی ئامێرە بێگیانەکانی جەنگ، ناوچەکە دەخاتە ناو قۆناغێکی چەقبەستووی پڕ لە ئازار. داهاتووی ئەم کێشەیە بەندە بەوەی کە ئایا هێزە کوردییەکان دەتوانن لە ناوخۆدا گوتارێکی یەکگرتووی نیشتمانی دروست بکەن کە ڕێگری بکات لە بەکارهێنانی خاکی هەرێم بۆ ململانێی وڵاتان. بێ گومان تا ئەو کاتەی پرسیارە جەوهەرییەکانی تایبەت بە مافی چارەی خۆنووسین و پاراستنی سەروەریی خاکی هەرێم لە لایەن کۆمەڵگەی نێودەوڵەتییەوە وەڵام نەدرێنەوە، ئەم سووڕە گێژەوکەیەی توندوتیژی و شەهیدبوونی پێشمەرگە لە ژێر هێرشی درۆنەکاندا بەردەوام دەبێت. تەنیا دیالۆگێکی ڕاستەقینە و گۆڕینی تێڕوانینی وڵاتانی دەوروبەر بۆ پرسی کورد دەتوانێت کۆتایی بەم جەنگە نادادپەروەرانەیە بهێنێت کە تێیدا سیاسەت بە ئاگری درۆن و مووشەک دەنووسرێتەوە.
