21/11/2026

بەرەو ستراتیژێکی نەتەوەیی؛ پێویستییەکانی بزووتنەوەی کورد لە ڕۆژهەڵات

0
109523

یونس بلووری

لەسەر بارودۆخی سیاسیی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، وەک تاکێکی کورد، لەو ڕوانگانەوە کە بیرۆکەی من بڕ دەکات، بە پێویستم زانی بابەتێک لە چەند بەشدا بنووسم و وەک ڕای خۆم لەگەڵ هاوڕێیان دابەشی بکەم. ئەوەی لێرەدا بەرچاو دەکەوێت، بەشی یەکەمی تڕوانینی منە. هیوادارم بتوانم لەڕێی ئەو نووسینەوە، هەلێکی دیالۆگ لەسەر ئەو پرسە گرینگە بڕەخسێنم.

بەشی یەکەم:

ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە نێوان سەرکوتی دەوڵەت و شپرزەییی سیاسی؛ کاتی ئەوە هاتووە لە داواکارییەوە بگەینە ستراتیژێکی نەتەوەیی!

شیکردنەوەیەک لە دۆخی سیاسی، کۆمەڵایەتی و ڕێکخراوەییی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان:

پێشەکی: نەتەوەیەک لە ژێر فشار، بزووتنەوەیەک لە پێویستیی نوێدا

ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە قۆناغێکی هەستیار و چارەنووسساز تێپەڕ دەکات. لە لایەکەوە، سیاسەتی سەرکوت، ئەمنییەتیکردنی ژیانی هاووڵاتییان، سنووردارکردنی مافە نەتەوەیی و مەدەنییەکان، هەژاری، بێکاری، کاردانەوەی مادە هۆشبەرەکان و نایەکسانیی ئابووری، کۆمەڵگای کوردستانی تووشی فشارێکی بەردەوام کردووە؛ لە لایەکی دیکەوە، بزووتنەوەی سیاسیی کورد بەهۆی جیاوازیی ئایدۆلۆژی، ململانێی ڕێکخراوەیی، نەبوونی ستراتیژیی هاوبەش و دووریی لە پێداویستییەکانی کۆمەڵگا، لە بەرهەمهێنانی هێزێکی سیاسیی یەکگرتوودا ڕووبەڕووی ئاستەنگیی جیددی بووەتەوە.

پرسیاری بنەڕەتی ئەوە نییە کە کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان خاوەنی مێژوو، ناسنامە و بزووتنەوەی سیاسییە یان نا؛ ئەوە ڕوونە. پرسیاری سەرەکی ئەوەیە: بۆچی نەتەوەیەک کە ئەزموونی درێژی خەبات و قوربانیی هەیە، هێشتا نەیتوانیوە ئەو ئەزموونە بۆ دامەزراوەیەکی سیاسیی بەهێز، بەرنامەیەکی هاوبەش و توانایەکی کاریگەر بۆ نوێنەرایەتیکردنی ویستی گشتیی خەڵک بگۆڕێت؟

ئەم پرسیارە پێویستی بە ڕاستگۆیی و هەڵسەنگاندنی بێلایەنانە هەیە؛ چونکە نابێت هەموو ناکامییەکان تەنها بە سیاسەتی دەوڵەتی ناوەندی گرێ بدرێنەوە، هەروەها نابێت بەرپرسیاریەتیی حیزبەکان لە بەرامبەر ئەو دۆخەدا پشتگوێ بخرێت.

١. دۆخی کورد: کێشەیەکی تەنها ئەمنییەتی نییە

کێشەی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان تەنها کێشەیەکی ئەمنییەتی یان ئابووری نییە؛ بەڵکو کێشەیەکی نەتەوەیی، سیاسی، مافەکانی مرۆڤ و پەیوەندییەکانی ناو دەوڵەتە.

کورد لە ئێراندا ڕووبەڕووی سنووردارکردنی مافی زمان، ناسنامە، ڕێکخستنی سیاسی و بەشداریی یەکسان لە دەسەڵاتدا دەبێتەوە. ڕاپۆرتەکانی ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤیش بەردەوام ئاماژە بە دەستبەسەرکردن، زیندانیکردن، لەسێدارەدان، فشاری ئەمنییەتی و پێشێلکردنی مافەکانی هاووڵاتیانی کورد دەکەن.

بەپێی ڕاپۆرتی تۆمارکردنی ناوەندەکانی مافی مرۆڤی کوردستان، لە ساڵی ٢٠٢٥دا لانیکەم ٥٦١ هاووڵاتی و چالاکوانی کورد بە تۆمەتی سیاسی دەستبەسەر کراون. ئەم ژمارەیە تەنها ئەو حاڵەتانە دەگرێتەوە کە ئەو ڕێکخراوانە تۆمارییان کردوون و بەڵگەی پشتڕاستکراوەیان بۆ هەبووە؛ بۆیە نابێت وەک تەواوی هەموو پێشێلکارییەکان لێک بدرێتەوە.

ئەم دۆخە نیشان دەدات کە پرسی کورد پێویستی بە تێڕوانینێکی فرەڕەهەند هەیە: پاراستنی مافی تاک، مافی کۆمەڵ، مافی نەتەوەیی، دادپەروەریی ئابووری و بەشداریی سیاسی. هیچ یەک لەم ڕەهەندانە بە تەنها ناتوانێت چارەسەرییەکی بەردەوام بۆ کێشەکە دابین بکات.

درێژەی هەیە…

 

 

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلیکترۆنییەکەت بڵاوناکرێتەوە. خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *