21/11/2026

لە هۆشیاریی کۆمەڵایەتییەوە بۆ سەروەریی نیشتمانی؛ ڕۆژهەڵات لە نێوان ئەنتێگراسیۆنی بەزۆر و پێویستیی پرۆژەیەکی هاوبەشدا

0
d79acc08-dad9-4898-bcfc-3935ffd13751

بێگەرد سووزەنی

یادمانی مامۆستا جەلال مەلەکشا، دەرفەتێک بوو بۆ بیرکردنەوە لەو پرسیارانەی کە ساڵانێکە چارەنووسی سیاسی، کولتووری و کۆمەڵایەتیی ڕۆژهەڵاتی کوردستانیان بە خۆیانەوە سەرقاڵ کردووە. مامۆستا جەلال و شاعیرانی هاو تەمەن و هاو خەباتی ئەو لە ڕێگەی وشە و هەڵوێستەکانییەوە، بەشێک بوون لەو هزری نەتەوەییەی کە هەمیشە لە بەرامبەر سڕینەوەی ناسنامە، داگیرکاری و سەپاندنی بێدەنگیی سیاسی و کولتووریدا وەستاوەتەوە. بۆیە ئەم یادەوەرییە دەبێ زیاتر لە ڕێوڕەسمێکی یادکردنەوە بێ؛ دەبێ ببێتە هۆی هەڵسەنگاندنەوەی ئەرک و بەرپرسیارێتیی ئەمڕۆمان.

 

ئەمڕۆ ئەوەی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و لە گوتاری نوێی کۆمەڵگەی ڕۆژهەڵاتدا دەیبینین، نیشانەی بزووتنەوەیەکی گرینگی وشیاریی سیاسی و کۆمەڵایەتییە. خەڵکی ڕۆژهەڵات، ئەوەندەی پێویستە، هۆشیار و تێگەیشتوون؛ کێشەکەیان نەبوونی تێگەیشتن لە مافەکانیان نییە، بۆیە پێویستییان بە وانەوتنەوەی سیاسی و فێرکردنیان نییە کە چۆن بیر بکەنەوە. ئەوەی ئەمڕۆ دەبینرێ، دەربڕینی وشیارییەکی کۆمەڵایەتییە کە بە ئەزموونی مێژوویی، خەبات، قوربانی و هەڵسەنگاندنی ڕەخنەگرانە گەیشتووەتە ئاستێکی نوێ.

لە بەرامبەر ئەم وشیارییەدا، ئەوەی جێگای نیگەرانییە، هەوڵی سەپاندنی ئەنتێگراسیۆنێکی سیاسییە کە بە ناوی یەکگرتن و تێکەڵبوونەوە، لە بنەڕەتدا دەیەوێ سنووری ماف و خواستی سیاسیی کورد لە چوارچێوەیەکی دیکەدا دیاری بکا. ئەنتێگراسیۆن، ئەگەر بە مانای توانەوەی ناسنامەی نەتەوەیی، پشتگوێخستنی مافی دیاریکردنی چارەنووس و قبووڵکردنی چوارچێوەیەکی سیاسیی سەپێنراو بێ، نە دەروازەیەکی بۆ ئازادییە و نە چارەسەرێک بۆ کێشەی کورد؛ بەڵکوو بەردەوامکردنی هەمان پەیوەندیی نایەکسانە بە شێوەیەکی نوێ.

بەڵام نابێ لە ڕەخنەگرتن لەو هەوڵانەدا، کێشەیەکی گرینگتر لە ناو خۆماندا پشتگوێ بخەین: نەبوونی پرۆژەیەکی هاوبەش و دیدگایەکی نیشتمانیی ڕوون و یەکگرتوو.

ئەو هاوپەیمانییەی لەم دواییانەدا لەلایەن هەندێک لە حیزبەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستانەوە ڕایگەیەندرا، بە هیوایەکی گرینگ لەناو کۆمەڵگەدا پێشوازیی لێکرا. خەڵک چاوەڕوانییان هەبوو و هێشتاش هەیانە؛ چونکە لە قۆناغێکی هەستیاردا، هاوپەیمانیی سیاسی دەتوانێ هیوایەکی نوێ بۆ داهاتوو دروست بکات. بەڵام ڕاستییەکە ئەوەیە کە هاوپەیمانی تەنیا بە ڕاگەیاندن و هەڵبژاردنی ناوێکی هاوبەش دروست نابێ. ئەوەی خەڵک پێویستی پێیەتی، ناوی هاوپەیمانی نییە؛ ناوەڕۆک، بەرنامە، میکانیزمی بڕیاردان، ڕوونیی سیاسی و کردارێکی هاوبەشە.

 

هاوپەیمانییەک کە لەگەڵیدا ناکۆکییە بنەڕەتییەکان چارەسەر نەکرابن، جیاوازییەکان بە شێوەیەکی دیموکراتیک بەڕێوە نەبرابن و هیچ دیدگایەکی هاوبەش بۆ چارەنووسی سیاسی و کۆمەڵایەتیی ڕۆژهەڵات نەخرابێتە ڕوو، ناتوانێت تەنیا بە هێمای یەکگرتن ببێتە هۆی متمانەی جەماوەری.

پێویستە ئەو حیزبانە لە خۆیان بپرسن: ئایا ئەم هاوپەیمانییە بۆ وەڵامدانەوەی چاوەڕوانییەکانی خەڵکە، یان تەنها ڕێککەوتنێکە بۆ بەڕێوەبردنی ناکۆکییەکانی نێوان خۆیان؟ ئایا لەسەر پرۆژەیەکی سیاسیی هاوبەش ڕێککەوتوون، یان تەنیا لەسەر ناو و فۆڕمێکی هاوبەش؟ ئایا خەڵک لە بڕیارداندا هاوبەشن، یان تەنها لە کاتی ڕاگەیاندن و پێشکەشکردنی پەیامەکاندا بانگهێشت دەکرێن؟

ئەم پرسیارانە ڕەخنەی تاکەکەسی نین؛ پێویستییەکی سیاسی و نیشتمانیین. چونکە ئەوەی ئەمڕۆ کۆمەڵگەی ڕۆژهەڵات دەیەوێ، تەنیا یەکگرتنی حیزبەکان نییە؛ بەڵکوو یەکگرتن لەسەر بنەما و ئامانجەکانە. یەکگرتنێک کە تێیدا جیاوازیی بیر و ڕەوتە سیاسییەکان بە هەڕەشە نەبینرێن، بەڵکوو بە سەرمایەیەکی دیموکراتیک مامەڵەیان لەگەڵدا بکرێ.

لە هەمان کاتدا، نابێ لەبیرمان بچێ کە مافی دیاریکردنی چارەنووس و سەروەریی سیاسیی کوردستان، بابەتێکی تاکتیکی یان کەرەستەیەکی دانوستان نییە کە لە کاتی پێویستدا بتوانرێ لێی دەستبەردار ببین. هەوڵدان بۆ داڕشتنەوەیەکی نوێی پەیوەندییە سیاسییەکان، گفتوگۆ لەگەڵ واقیع و هەڵسەنگاندنەوەی ئەزموونە مێژووییەکان، پێویستە؛ بەڵام هیچ نوێکردنەوەیەک نابێت بە نرخی لەدەستدانی مافە ڕەواکانی گەلێک تەواو بێت کە خاوەنی مێژوو، خاک، ناسنامە و مافی بڕیاردانی چارەنووسی خۆیەتی.

 

لە کۆتاییدا، ئازادیی ناوخۆیی، دیموکراسیی شورایی، دادپەروەریی کۆمەڵایەتی و پاراستنی مافی تاک، تەنیا کاتێک دەتوانن ببنە بنەمایەکی پایەدار بۆ داهاتووی کوردستان کە لەسەر بنەمای ویستی خەڵک و بەشداریی ڕاستەقینەی ئەوان دابمەزرێن. سەروەریی نیشتمانی، ئەگەر لەگەڵ سەروەریی خەڵک و مافی بڕیاردانیان هاوتەریب نەبێ، واتای ڕزگاریی خۆی لەدەست دەدات.

یادکردنەوەی مامۆستا جەلال مەلکشا دەبێ بۆمان بیرخەرەوەی ئەوە بێت کە وشە، هۆشیاری و هەڵوێستی نەتەوەیی کاتێک بەها و کاریگەریی ڕاستەقینەیان دەبێ کە ببنە کردار و پرۆژەیەکی ڕوون بۆ داهاتوو.

ئەمە ئەو خاڵەیە کە دەبێ لە هەر هاوپەیمانییەکدا بسەلمێندرێ؛ نە بە ناو، نە بە ڕاگەیاندن، بەڵکوو بە کردار.

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلیکترۆنییەکەت بڵاوناکرێتەوە. خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *