بارودۆخی کرێکاران لە کوردستان….!
ڕۆژی جیهانی کرێکار کە لە ڕێکەوتی ١ی ئەیاردا هەموو ساڵێک یاد دەکرێتەوە، ڕۆژێکە بۆ ڕێزلێنان لە ماندووبوونی کرێکاران و گرنگی کاریان لە کۆمەڵگەدا. ئەم ڕۆژە بنەمای لە خەباتی کرێکاران بۆ ماف و ژیانی باشتر هەیە، بەڵام لە ئێستادا زیاتر وەک دەرفەتێک دادەنرێت بۆ سەرنجدان بە بارودۆخی ڕاستەقینەی کرێکاران.
بارودۆخی کرێکاران لە کوردستان
لە کوردستاندا، کرێکاران بەشێکی گەورەی کۆمەڵگەن، بەڵام ڕووبەڕووی کێشەی زۆری ئابووری و کۆمەڵایەتی دەبنەوە. بێکاری یەکێکە لە گەورەترین کێشەکان. زۆرێک لە گەنجان، تەنانەت ئەوانەی خوێندنی زانکۆیان تەواو کردووە، ناتوانن کارێکی گونجاو بدۆزنەوە.
بێکاری و ڕاکەوتنی ئابووری
ئابووری لە زۆربەی ناوچەکانی کوردستان ڕووبەڕووی ڕاکەوتن (رکود) بووە. کەمی وەبەرهێنان، نەبوونی کارگە و پڕۆژە گەورەکان، و لاوازی بنەڕەتی ئابووری وای کردووە دەرفەتی کار زۆر سنووردار بێت. ئەم دۆخە وای لێکردووە زۆر کەس بچن بۆ کاری کاتی، مووچەی کەم، یان کۆچ بکەن.
بێکاریی درێژخایەن کاریگەریی خراپی هەیە لەسەر ژیانی تاک، وەک نەبوونی هیوا بە داهاتوو، کێشەی دەروونی و خێزانی.
ژیانی سەختی کرێکاران
ئەوانەش کە کار دەکەن، زۆرجار لە ژیانی سەختدا دەژین. مووچەی کەم، نەبوونی پاراستنی کار (ئاسایشی پیشەیی)، و نەبوونی بیمە و پشتیوانی کۆمەڵایەتی لە کێشە سەرەکییەکانن. زۆر کرێکار ناچار دەبن کاتژمێری زۆر کار بکەن، بەڵام داهاتەکەیان بەشی پێداویستییەکانی ژیان ناکات.
لە هەندێک ناوچە، خەڵک بۆ دابینکردنی ژیان ڕوودەکەنە سەر کارە زۆر سەخت و مەترسیدارەکان. یەکێک لە دیارترین نموونەکان «کۆڵبەری»یە، کە تێیدا کۆڵبەران بار لە ڕێگای کوێستان و چیا سەرکەش و مەترسیدارەکاندا هەڵدەگرن. ئەم کارە هەم سەختە و هەم مەترسی ژیانی هەیە.
کاریگەریی کێشە ئابوورییەکان لەسەر کۆمەڵگا
بێکاری و ڕاکەوتنی ئابووری کاریگەریی ڕاستەوخۆیان هەیە لەسەر ژیانی خەڵک. زیادبوونی هەژاری، کەمبوونی ئاستی ژیان، و سنوورداربوونی دەرفەتی خوێندن و خزمەتگوزاریی تەندروستی لە ئەنجامەکانن. زۆر خێزان هەیە بە زەحمەت پێداویستییە سەرەتاییەکانیان دابین دەکەن.
کۆتایی
ڕۆژی جیهانی کرێکار لە کوردستان پێویستە تەنها وەک ڕێوڕەسمێکی نیشاندەر نەبێت، بەڵکو دەرفەتێک بێت بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان. پێویستە هەوڵ بدرێت بۆ دابینکردنی کاری زیاتر، باشترکردنی بارودۆخی کار، و پشتیوانی لە کرێکاران.
باشترکردنی دۆخی ئابووری و کەمکردنەوەی بێکاری پێویستی بە پلاندانان و وەبەرهێنانی ڕاستەقینە هەیە، تاکو داهاتوویەکی باشتر بۆ خەڵکی کوردستان
